Strona główna / Parafia / Historia
Siedem wieków nad wodą
Od pierwszej wzmianki w 1305 roku, przez kanały i jezioro, po kościół zbudowany na miejscu dawnej kapliczki. Historia Rzeczyc, Ligoty Łabędzkiej i naszej parafii.
Wieś nad potokiem
Rzeczyce leżą tam, gdzie zbiegają się Drama i Kłodnica. Od tego położenia pochodzi zapewne nazwa wsi, a woda przez wieki wyznaczała jej los: najpierw rzeki, potem dwa kanały, wreszcie jezioro Dzierżno Duże.
- Pierwsza wzmianka
- 1305 rokjedna z najstarszych miejscowości gminy Rudziniec
- Dawne nazwy
- Rzecyce, Retzitz, RettbachRettbach w latach 1936–1945; najstarszą zapisaną formę „Rzecyce” podaje Heinrich Adamy (1888)
- Znaczenie nazwy
- „Miejscowość nad potokiem”od położenia przy łączących się rzekach Kłodnicy i Dramie
- Dziś
- Sołectwo gminy Rudziniec, powiat gliwickiparafia należy do dekanatu Pławniowice w diecezji gliwickiej
XIV–XX wiek
Właściciele i dwór
Przez stulecia Rzeczyce były wsią szlachecką, która przechodziła z rąk do rąk. Zachowały się tylko pojedyncze wzmianki, ale układają się w ciągłą opowieść.
- 1305
Pierwsza wzmianka o wsi
Rzeczyce pojawiają się w źródłach na początku XIV wieku, co czyni je jedną z najstarszych miejscowości w okolicy.
- 1317
Jan z Rzeczyc
W dokumencie z tego roku wymieniony jest Jan z Rzeczyc, prawdopodobnie ówczesny właściciel wsi.
- 1539
Ziemia w rękach rodu von Larisch
Henryk senior von Larisch kupuje od Wacława Prokopa ziemię „w Rzeczycach koło Gliwic”.
- XVII w.
Jerzy von Fragstein
W pierwszej połowie stulecia wieś należy do Jerzego von Fragstein. Jego wdowa, Katarzyna von Lorenzdorf, mieszka w 1645 roku w Krnowie.
- XVIII w.
Kozłowski i von Holly
Na początku wieku właścicielem jest Gustaw Magnus Kozłowski. W 1750 roku majątek należy do Jerzego von Holly, który poślubia Joannę Szarlottę von Baluvien.
- XIX w.
Dwór przy ulicy Polnej
Powstaje skromny, piętrowy dwór z cegły (dziś ul. Polna 14). W drugiej połowie stulecia w pobliżu staje kapliczka z figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem.
- 1937
Majątek Schaffgotschów
Dobra należą do przedsiębiorstwa hrabiowskiego rodu Schaffgotschów, który prowadzi też w okolicy kopalnię piasku podsadzkowego.
- po 1945
PGR i opuszczony dwór
Majątek zostaje upaństwowiony, a folwark z dworem przechodzi do Państwowych Gospodarstw Rolnych. Po ich likwidacji w latach 90. część zabudowań popada w ruinę.
1792–1964
Kanały i jezioro
Rzeczyce od pokoleń żyją w rytmie wody. Przez wieś płynęły dwa kanały łączące Górny Śląsk z Odrą, a dawna kopalnia piasku zamieniła się w jedno z największych jezior regionu.
- 1792–1812
Kanał Kłodnicki
Rusza budowa drogi wodnej z Gliwic do Koźla. Już w 1803 roku do użytku oddano odcinek od Koźla do Rzeczyc, a cały kanał zaczął działać w 1812 roku. Barki ciągnęli ludzie, potem konie.
- 1935–1939
Kanał Gliwicki
W miejsce starego kanału powstaje nowoczesna droga wodna z sześcioma śluzami. Największą z nich jest pobliska śluza Dzierżno. Uroczyste otwarcie odbyło się właśnie tam, 8 grudnia 1939 roku.
- 1936–1945
Rettbach
W ramach zmiany słowiańskich nazw wieś nosi niemiecką nazwę Rettbach. Po wojnie wraca do nazwy Rzeczyce.
- 1963–64
Jezioro Dzierżno Duże
Wyrobisko dawnej kopalni piasku zostaje zalane wodami Kłodnicy. Powstaje zbiornik nazywany potocznie Jeziorem Rzeczyckim, dziś ostoja ok. 80 gatunków ptaków i miejsce wypoczynku.
Źródła podają rok 1963 lub 1964.
Kaplicę rozbudowali sami mieszkańcy Rzeczyc
1905–1998
Od kaplicy do kościoła
Zanim powstała parafia, mieszkańcy Rzeczyc i Ligoty należeli do parafii w Łabędach i Brzezince. We wsiach stały kaplice, które z czasem stały się kościołami.
- 1905
Kaplica Wniebowzięcia NMP w Rzeczycach
We wsi powstaje murowana kaplica pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. To ona jest zalążkiem dzisiejszego kościoła.
Kronika parafii - 1935
Kaplica w Ligocie Łabędzkiej
Maksymilian Bryś buduje kaplicę Matki Bożej z obrazem św. Elżbiety. Na jej ścianie wiszą dwie tablice: niemiecka, upamiętniająca poległych w I wojnie światowej, i polska, poświęcona ofiarom II wojny.
Kronika podaje rok 1935, gmina Rudziniec – 1934. - 1980–81
Mieszkańcy rozbudowują kaplicę
Kaplica w Rzeczycach zostaje rozbudowana własnymi siłami mieszkańców, pod nadzorem ks. Piotra Kansego, wikarego parafii Wniebowzięcia NMP w Łabędach. Zmienia się też jej wezwanie: odtąd patronuje jej Matka Boska Różańcowa.
- 15.06.1981
Poświęcenie
Rozbudowaną świątynię poświęca bp Antoni Adamiuk.
- 1987
Wizyta bp. Jana Bagińskiego
4 czerwca, przy okazji udzielania sakramentu bierzmowania, Rzeczyce odwiedza bp Jan Bagiński.
- 1990–92
Przebudowa kaplicy w Ligocie
Kaplica zostaje rozbudowana o zakrystię, otrzymuje nowy dach i wieżyczkę. Dziś to kościół filialny NMP Królowej.
1998–2001
Pierwsze lata parafii
Kronika z tych lat to zapis rzeczy robionych po raz pierwszy: pierwszy odpust, pierwsza Komunia, pierwsze Boże Ciało i pierwsze dożynki.
- 6.09.1998
Erygowanie parafii
Dekretem bp. Jana Wieczorka, pierwszego biskupa gliwickiego, powstaje parafia Matki Boskiej Różańcowej, obejmująca Rzeczyce i Ligotę Łabędzką. Jej teren wydzielono z parafii w Łabędach i Brzezince. Pierwszym proboszczem zostaje ks. Waldemar Głowka.
Datę 6 września potwierdza kronika parafii; część źródeł podaje 8 września. - 4.10.1998
Pierwszy odpust parafialny
Uroczystość Matki Boskiej Różańcowej. Sumę odprawia ks. Ernest Janoszka, homilię głosi ks. Rudolf Badura, dyrektor Caritas Diecezji Gliwickiej.
- 1998–99
Pierwsze święta
Młodzież i dzieci przygotowują jasełka na Boże Narodzenie. W Wielkim Poście odbywają się pierwsze rekolekcje parafialne, a parafia kupuje figury do Bożego Grobu.
- 30.05.1999
Pierwsza Komunia Święta
Do Komunii przystępuje sześcioro dzieci.
- 3.06.1999
Pierwsze Boże Ciało
Procesja w strugach deszczu. Po raz pierwszy parafianie z kolejnych ulic stawiają cztery ołtarze, a procesji towarzyszy orkiestra.
- 11.08.1999
Proboszcz na miejscu
Po roku dojeżdżania z Łabęd ks. Waldemar Głowka wprowadza się na tymczasową plebanię przy ul. Kolejowej.
- 10.10.1999
Pierwsze dożynki
Procesja od plebanii do kościoła z koroną żniwną i płodami ziemi. Po Mszy parafianie dzielą się chlebem upieczonym z tegorocznych zbiorów.
- 1999
Wizytacja i odnowienie kościoła
Parafię wizytuje bp Jan Wieczorek. Kościół zostaje odmalowany, dostaje nowe oświetlenie i nagłośnienie. W czerwcu parafianie uczestniczą w spotkaniu z Janem Pawłem II w Gliwicach.
- Adwent 1999
Pierwsze misje święte
Na zakończenie misji staje Krzyż Misyjny. Krzyż wykonał parafianin z Rzeczyc, a metalową podstawę mieszkaniec Ligoty. W 2000 roku misje odnowiono.
- 2000
Rok Jubileuszowy
Parafia kupuje nowy dzwon „Jubileuszowy”, odlany w pracowni Felczyńskich. Po raz pierwszy Droga Krzyżowa przechodzi ulicami parafii. Mieszkańcy Ligoty sami odmalowują swoją kaplicę, a parafianie pielgrzymują m.in. do grobu św. Jadwigi w Trzebnicy.
- 2001
Plany domu parafialnego
Trwają starania o grunt pod plebanię i projekt domu parafialnego, a Rada Parafialna organizuje zbiórkę na budowę. Drogę Krzyżową ulicami Rzeczyc prowadzi bp Gerard Kusz, a parafianie pielgrzymują do Kalwarii Zebrzydowskiej.
2009–dziś
Wspólnota dziś
Dalsze lata parafii opisze kolejna część kroniki.
- 2009
Misje parafialne
Drugie misje w historii parafii. Obie upamiętnia Krzyż Misyjny przy kościele.
- 2021
Nowy proboszcz
Od 1 września posługę proboszcza pełni ks. Rafał Fiet.
- 2023
25 lat parafii
Jubileusz wspólnoty. Pierwszą część kroniki można przeglądać w Wirtualnej Kronice.
od 1297 roku
Ligota Łabędzka
Filialna wieś parafii ma własną, długą historię. Była wsią rycerską, a jej nazwy zmieniały się kilka razy.
- Pierwsza wzmianka
- 1297 rokwieś rycerska; nazwa „Ligota” oznaczała osadę zwolnioną czasowo z danin
- Dawne nazwy
- Ellguth von Gröling, Ligota Kradziejowskaod rodu Grölingów, właścicieli ziemi, i od pobliskiego Kradziejowa z dawną karczmą; nazwę Ligota Kradziejowska wieś nosiła do 1983 roku
- Kaplica
- 1935, Maksymilian Bryśdziś kościół filialny NMP Królowej, ul. Szkolna 51
- Czarna Droga
- Średniowieczny trakt z Łabęd na zachódprzebiegał obok Ligoty i Rzeczyc; szli nim m.in. pielgrzymi na Górę Świętej Anny
- Dwór i park
- Neoklasycystyczny dwór ze stawamidziś zachowały się starodrzew i fundamenty
Źródła
- Kronika parafii Matki Boskiej Różańcowej w Rzeczycach, cz. I (1998–2001), skan PDF
- Gmina Rudziniec: Historia i dziedzictwo Rzeczyc
- Gmina Rudziniec: Zabytki w Ligocie Łabędzkiej
- Pałace Śląska: Rzeczyce (D. Dąbrowski, 2010)
- e-ncyklopedia silesia.edu.pl: Parafia Matki Boskiej Różańcowej w Rzeczycach
- Wikipedia: Parafia Matki Boskiej Różańcowej w Rzeczycach
- Wikipedia: Rzeczyce (województwo śląskie)
- Encyklopedia Województwa Śląskiego (IBR): Rudziniec
- Muzeum Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej: O Ligocie
- Wikipedia: Kanał Kłodnicki
- Wikipedia: Kanał Gliwicki
1998–dziś
Duszpasterze parafii
Czterech proboszczów w niespełna trzydziestu latach. Każdy zostawił we wspólnocie swój ślad: od pierwszych odpustów, przez remonty kościoła, po odrodzenie życia parafii po pandemii.
1998 – 2006
ks. Waldemar Glowka
Pierwszy administrator i proboszcz. Organizował parafię od podstaw, od 1999 r. mieszkał na plebanii przy ul. Kolejowej. Od 2006 r. duszpasterz w Łagiewnikach Wielkich, zmarł w 2021 r.
2006 – 2018
ks. Stanisław Wierny
Za jego czasów odnowiono posadzkę, dzwony i prezbiterium oraz kościółek w Ligocie. W 2018 r. przeszedł do parafii Chrystusa Króla w Bytomiu-Stolarzowicach.
2018 – 2021
ks. Przemysław Ablewicz
Wprowadzony na urząd podczas odpustu 7 października 2018 r. Przeprowadził parafię przez pandemię i remont schodów kościoła.
od 2021
ks. Rafał Fiet
Proboszcz od 1 września 2021 r., wprowadzony podczas odpustu 3 października. Jubileusz 25-lecia, misje, kostka wokół kościoła i jego malowanie.
2002–2026
Z kroniki ostatnich lat
Wybrane wydarzenia z kroniki parafialnej. Lata 2002–2013 są w opracowaniu.
- 2009
Drugie misje święte
Misje z 1999 i 2009 roku upamiętnia Krzyż Misyjny przy kościele.
- 2014
33 lata kościoła
15 czerwca parafia świętuje rocznicę poświęcenia kościoła. W grudniu dziewczęta ze Służby Maryjnej odnawiają przyrzeczenia.
- 2015
Nowa posadzka i elewacja w Ligocie
Odnowiono posadzkę w kościele parafialnym i elewację kościółka w Ligocie, w całości z ofiar parafian. Odbywa się XVIII odpust i VIII Konkurs Szopek.
- 2016
Dzwony znowu biją
Dzwon leżący na wieży zostaje odrestaurowany i dostaje nowe serce oraz mechanizm. Kościółek w Ligocie zostaje odmalowany.
- 2017
Rok fatimski
Na 100-lecie objawień w Fatimie parafia modli się podczas Wieczorów Fatimskich. Odnowiono prezbiterium i zakrystię, pojawiają się nowe lampy. XX odpust parafialny.
- 2018
Zmiana proboszcza
Droga Krzyżowa przechodzi ulicami z Ligoty do Rzeczyc. We wrześniu w Ligocie staje nowy krzyż przydrożny, ufundowany przez parafian. 7 października dziekan ks. Waldemar Ciurej wprowadza na urząd ks. Przemysława Ablewicza.
- 2019
Nowe schody do kościoła
W lipcu rusza remont schodów, wokół kościoła pojawia się kostka i krawężniki. Na remont zbierano m.in. podczas pikniku rodzinnego.
- 2020
Rok pandemii
Msze bez udziału wiernych, potem limity osób w kościele. Zamiast kolędy – Msze kolędowe z błogosławieństwem rodzin.
- 2021
Nowy proboszcz, nowy początek
W sierpniu żegna się ks. Ablewicz, od 1 września parafią kieruje ks. Rafał Fiet. Powstaje profil parafii na Facebooku, ruszają spotkania dla dzieci w salce, odbywa się pierwszy Bal Wszystkich Świętych. Remont dachu plebanii.
- 2022
Życie wraca do parafii
Wspólnie z Sołectwem parafia zbiera dary dla uchodźców z Ukrainy. W kwietniu startuje nowa strona internetowa, latem pierwszy spływ kajakowy. Odnowiona zostaje kapliczka Matki Boskiej przy ul. Polnej, a parafianie świętują 25 lat pielgrzymowania na Górę św. Anny. 27 grudnia po dwóch latach wraca kolęda.
- 2023
Jubileusz 25-lecia
W sierpniu wokół kościoła zostaje ułożona kostka brukowa, sfinansowana z koncertów, kiermaszy i ofiar. We wrześniu Misje Święte głosi o. Ireneusz Sajewicz, kamilianin; 17 września umiera bp Jan Wieczorek, który erygował parafię. Kazanie odpustowe wygłasza ks. Krzysztof Ochab, pochodzący z naszej parafii. 12 października wizytację przeprowadza bp Andrzej Iwanecki, a 8 grudnia powstaje wspólnota Dzieci Maryi.
- 2024
Cztery ołtarze, trzech lektorów
Bierzmowania udziela bp Sławomir Oder. Procesja Bożego Ciała zatrzymuje się przy ołtarzach na ulicach Kolejowej, Polnej, Szkolnej i Wiejskiej. Trzech parafian zostaje ustanowionych lektorami. Cały rok trwa zbiórka na malowanie kościoła.
- 2025
Odnowiony kościół
W Roku Jubileuszowym latem zostają odmalowane ściany kościoła, a w świątyni pojawia się nowy obraz Pana Jezusa. Parafię odwiedza monstrancja kongresowa, zostaje zaprzysiężona nowa Rada Parafialna.
- 2026
Piąty rok spotkań w salce
Po raz trzeci kolęduje Schola z Rachowic, parafianie pielgrzymują do Piekar Śląskich i na Górę św. Anny. We wrześniu rusza piąty rok spotkań dla dzieci.
tradycje
Rok w parafii
Kronika z kolejnych lat pokazuje stały rytm, który tworzą obie wsie razem.
- Styczeń
- Koncert kolęd i Konkurs Szopekparafialny konkurs odbywa się od ponad dziesięciu lat
- Wielki Post
- Droga Krzyżowa ulicami parafiina zmianę z Rzeczyc do Ligoty i z Ligoty do Rzeczyc
- Maj – czerwiec
- Pierwsza Komunia, Boże Ciało, 15 czerwcaprocesja do czterech ołtarzy i rocznica poświęcenia kościoła z 1981 r.; latem festyn i spływ kajakowy
- Sierpień
- Odpust w Ligocieku czci Najświętszej Maryi Panny Królowej
- Wrzesień
- Dożynki i rocznica erygowaniadożynki przygotowują sołectwa Rzeczyc i Ligoty; w pobliżu 6 września Msza za parafian i pielgrzymka na Górę św. Anny
- Październik
- Odpust Matki Boskiej Różańcowejw 2025 roku po raz dwudziesty ósmy; po południu nabożeństwo ze zmianą tajemnic Róż Różańcowych
- Listopad – grudzień
- Kiermasz w Ligocie, Roraty, kolędarocznica poświęcenia kościółka w Ligocie, święto ministrantów, 8 grudnia przyrzeczenia Dzieci Maryi
ciekawostki
Czy wiesz, że…
Drobne historie z dawnych Rzeczyc i Ligoty, zapisane w starych opisach Śląska, na mapach, w archiwach i w pamięci mieszkańców.
Dawne Rzeczyce
Najpierw była „Redza”
Najstarszy zapis nazwy wsi znajduje się w rejestrze dziesięcin biskupstwa wrocławskiego, spisanym w latach 1295–1305. Rzeczyce figurują w nim jako „Redza”.
Wieś z kuźnicą
Opis Śląska z 1783 roku podaje, że w Rzeczycach żyło 99 osób. Był tu folwark, siedmiu chłopów, siedmiu zagrodników i fryszerka, czyli kuźnica, w której przerabiano surówkę na żelazo.
Pociąg jeździ tu od 1845 roku
Przez wieś biegnie jedna z najstarszych linii kolejowych na Śląsku. Odcinek z Opola do Gliwic otwarto jesienią 1845 roku, a rok później przedłużono go aż do Mysłowic. Dziś we wsi zatrzymują się pociągi na przystanku Rzeczyce Śląskie.
Majątek Hermanna Merkla
W połowie XIX wieku Rzeczyce to dobra rycerskie i wieś. Dobra należały do Hermanna Merkla, razem z folwarkami Borszcz i Neuhof. We wsi mieszkało dziesięciu chłopów, sześciu zagrodników i piętnastu chałupników, działała też szkoła katolicka.
Plebiscyt: większość za Polską
W plebiscycie 20 marca 1921 roku 241 mieszkańców głosowało za Polską, a 117 za Niemcami. Mimo to po podziale Górnego Śląska wieś pozostała w granicach Niemiec, aż do 1945 roku.
Piasek z Rzeczyc
Od początku XX wieku Schaffgotschowie wydobywali tu piasek podsadzkowy, którym wypełniano wyrobiska w kopalniach węgla. Z zalanego wyrobiska powstało Dzierżno Duże, nazywane Jeziorem Rzeczyckim.
Opuszczony dwór
Skromny, piętrowy dwór z cegły pochodzi z XIX wieku. Ma osiem osi okiennych i resztki drewnianego ganku przy wejściu. Po wojnie trafił do PGR, dziś jest opuszczony, ogrodzony i niszczeje. Można go oglądać tylko z daleka.
Kapliczka przy dworze
Nieopodal dworu stoi kapliczka z figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem z drugiej połowy XIX wieku. Kapliczkę Matki Boskiej przy ul. Polnej odnowiono w 2022 roku i to od niej wyruszyła procesja w rocznicę erygowania parafii.
Żaden obiekt w rejestrze
W Rzeczycach żaden budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków. Tym cenniejsze są zdjęcia i wspomnienia dawnej wsi, dworu i folwarku, które przechowują mieszkańcy.
Dawna Ligota
Wieś nosi imię generałowego syna
Na początku XIX wieku Ligotę kupił Leopold von Gröling, młodszy syn generała z Pniowa. Rodzina gospodarowała tu do 1889 roku i od niej wieś dostała niemiecką nazwę Ellguth von Gröling. Wcześniej, od XVI wieku, majątek należał do rodu Zmenskal z Brzezinki.
Kasztanową aleją z Łabęd
W 1889 roku dobra w Ligocie kupili Welczkowie z Łabęd. Pałac w Łabędach łączyła z dworem w Ligocie aleja kasztanowa, wzdłuż której ciągnęły się stawy. Klasycystyczny dwór z około 1850 roku nie przetrwał, ale z dawnego parku zostały okazały dąb szypułkowy i jesion.
Karczma, która dała nazwę wsi
Przy Czarnej Drodze, na Kradziejowie, stała karczma zaznaczona już na mapie z 1820 roku. Właśnie od Kradziejowa wieś po wojnie nazywała się Ligotą Kradziejowską. Dziś ruiny gospody zarosły drzewa i krzewy.
„Szwedzki” krzyż na granicy wsi
Na Czarnej Drodze, średniowiecznym trakcie z Łabęd na zachód, stoi krzyż nazywany szwedzkim. Wyznacza granicę Ligoty i Rzeczyc. Traktem wożono podobno chmiel uprawiany w okolicy.
Mogła być Ligotą Powstańców Śląskich
Powojenna nazwa Ligota Kradziejowska nie podobała się części mieszkańców. W 1983 roku zmieniono ją na Ligotę Łabędzką, choć wśród propozycji była też Ligota Powstańców Śląskich.
Ligota i Brzezinka były jednym
Obie wsie tworzyły całość, dopóki nie przecięła ich betonowa „autobana”, dzisiejsza droga krajowa nr 88. Najstarsza część Ligoty, Koziborek, zachowała dawny układ wsi ulicówki.
PGR w miejscu folwarku
Po wojnie dwór i folwark przejął Kombinat PGR w Gliwicach. W połowie lat 70. rozebrano m.in. dom ogrodnika, kuźnię i obory, a w ich miejscu stanęły bloki. Sam dwór zaczął znikać w latach 80.
725 lat Ligoty
Od pierwszej wzmianki z 1297 roku minęło w 2022 roku 725 lat. Na jubileusz powstała książka o wsi i jej mieszkańcach, a na ścianie dawnej szkoły zawisła mapa trasy rowerowej po miejscach wartych zobaczenia.
Z kroniki parafii
Z kroniki parafii
